Je\u017celi za szko\u0142\u0119 naukowego my\u015blenia uznaje si\u0119 kr\u0105g badaczy, kt\u00f3rzy \u2013 pocz\u0105tkowo skupieni wok\u00f3\u0142 jej mistrza i za\u0142o\u017cyciela \u2013 wyznaj\u0105 i rozwijaj\u0105 pewien wsp\u00f3lny pogl\u0105d naukowy, to w polskiej ekonomii szko\u0142\u0119 tak\u0105 stworzy\u0142 Aleksy Wakar. Do dzisiaj szko\u0142a ta, kt\u00f3r\u0105 nazwano wakarowsk\u0105, w ekonomii pozostaje jedyna. \u017badna inna grupa badaczy szko\u0142y nie stworzy\u0142a.<\/p>\n
Szko\u0142a wakarowska zacz\u0119\u0142a si\u0119 kszta\u0142towa\u0107 w latach 30. XX wieku, a jej rozkwit nast\u0105pi\u0142 w latach 50. i 60. Mimo radykalnej zmiany w tym czasie polskiego ustroju politycznego oraz w \u015blad za tym systemu gospodarczego w szkole tej wyst\u0119powa\u0142o mocne przywi\u0105zanie do teorii ekonomicznych, kt\u00f3re \u2013 chocia\u017c powsta\u0142y w krajach o systemie gospodarczym odmiennym od polskiego \u2013 uznano za poprawne i, modyfikuj\u0105c je, zaadaptowano na potrzeby opisu polskiej gospodarki.<\/p>\n
W tym opracowaniu przedstawiono zasady wakarowskiej szko\u0142y ekonomii. W szerokim zakresie zosta\u0142 wykorzystany tekst napisany przez autora opracowania wsp\u00f3lnie z Eliz\u0105 Ostropolsk\u0105-Kubik, zatytu\u0142owany Ekonomia polityczna, ekonomia i polityka gospodarcza, kt\u00f3ry zosta\u0142 zamieszczony w ksi\u0105\u017cce Wk\u0142ad Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej Handlowej w Warszawie w rozw\u00f3j my\u015bli ekonomicznej, wydanej w 2015 roku w ramach obchod\u00f3w 110-lecia istnienia Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej Handlowej (SGH) jako o\u015brodka akademickiego (Bartkowiak, 2015; Bartkowiak, Ostropolska-Kubik, 2015).<\/p>\n
Opracowanie sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch cz\u0119\u015bci. W pierwszej nakre\u015blono rozw\u00f3j ekonomii w Szkole G\u0142\u00f3wnej Handlowej w Warszawie, kt\u00f3ra od momentu narodzin pozostaje czo\u0142owym polskim o\u015brodkiem badawczym i akademickim w zakresie nauk ekonomicznych. Celem tej cz\u0119\u015bci jest pokazanie uzale\u017cnienia tworzenia ekonomii jako nauki spo\u0142ecznej od sytuacji politycznej kraju. Pojawia si\u0119 pytanie, czy w Polsce, w kt\u00f3rej nie spos\u00f3b w okresie od 1906 roku \u2013 roku narodzin SGH \u2013 wykaza\u0107 ci\u0105g\u0142o\u015bci politycznej, mog\u0142a wyst\u0119powa\u0107 ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 w tworzeniu wiedzy naukowej. Oka\u017ce si\u0119, \u017ce jednak by\u0142o to mo\u017cliwe.<\/p>\n
Polska ekonomia, do lat 90. XX wieku konsekwentnie nazywana ekonomi\u0105 polityczn\u0105, mia\u0142a charakter normatywny. Jej autorzy formu\u0142owali og\u00f3lne wskazania odnosz\u0105ce si\u0119 do prowadzenia polityki gospodarczej w ramach aktualnego ustroju politycznego i systemu gospodarczego, a niekt\u00f3rzy z nich pisali oddzielne opracowania dotycz\u0105ce wy\u0142\u0105cznie polityki gospodarczej. W ten spos\u00f3b \u201ejednocze\u015bnie z ekonomi\u0105 (…) kszta\u0142towa\u0142a si\u0119 teoria polityki gospodarczej\u201d (Bartkowiak, Ostropolska-Kubik, 2015, s. 148).<\/p>\n
W cz\u0119\u015bci drugiej opracowania przedstawiono g\u0142\u00f3wne cechy wakarowskiej szko\u0142y ekonomii wraz z podkre\u015bleniem jej szczeg\u00f3lnego (unikatowego) charakteru jako szko\u0142y czysto polskiego sposobu rozumowania ekonomicznego, kt\u00f3ry w czasie jej istnienia zapewne nie mia\u0142 odpowiednik\u00f3w w innych krajach o takim samym ustroju politycznym, jaki by\u0142 w Polsce.<\/p>\n
Szko\u0142a G\u0142\u00f3wna Handlowa w Warszawie jest pierwszym uniwersytetem ekonomicznym, jaki powsta\u0142 na ziemiach polskich. Od momentu za\u0142o\u017cenia sta\u0142a si\u0119 ona wa\u017cnym o\u015brodkiem naukowym, w kt\u00f3rego dorobku wyra\u017anie odzwierciedlaj\u0105 si\u0119 zar\u00f3wno g\u0142\u00f3wne zagadnienia podejmowane przez polskich badaczy, jak i uzale\u017cnienie tych zagadnie\u0144 od aktualnie panuj\u0105cego ustroju politycznego. Mimo tego uzale\u017cnienia pewna grupa badaczy wymknie si\u0119 spod uwarunkowa\u0144 schematu tworzenia ekonomii i \u2013 wbrew nieci\u0105g\u0142o\u015bci politycznej dziej\u00f3w Polski oraz nieci\u0105g\u0142o\u015bci rozwoju nauk spo\u0142ecznych \u2013 na gruncie ekonomii wyka\u017ce si\u0119 podziwu godn\u0105 sta\u0142o\u015bci\u0105 my\u015blenia. Badacze ci b\u0119d\u0105 nale\u017ce\u0107 do wakarowskiej szko\u0142y ekonomii.<\/p>\n
W krajach takich jak Wielka Brytania, Szwecja, Szwajcaria czy Stany Zjednoczone teorie ekonomiczne pojawia\u0142y si\u0119 wraz ze zmianami dokonuj\u0105cymi si\u0119 wy\u0142\u0105cznie w procesach gospodarczych. Wszystkie odnosi\u0142y si\u0119 do jednej formy gospodarowania, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna nazwa\u0107 gospodark\u0105 rynkow\u0105 w wi\u0119kszym lub mniejszym stopniu regulowan\u0105 przez w\u0142adze publiczne.<\/p>\n
W Polsce ten spos\u00f3b tworzenia ekonomii nie wyst\u0119powa\u0142. Dlatego wa\u017cne jest dokonanie w\u0142a\u015bciwej periodyzacji polskich dziej\u00f3w politycznych i gospodarczych, tak aby mo\u017cna by\u0142o stworzy\u0107 w\u0142a\u015bciwe ramy dla zrozumienia sposobu tworzenia wiedzy ekonomicznej. Na potrzeby tego opracowania rozw\u00f3j ekonomii w Szkole G\u0142\u00f3wnej Handlowej zosta\u0142 podzielony na trzy okresy, a w jednym z nich zosta\u0142 wyr\u00f3\u017cniony podokres.<\/p>\n
Odr\u0119bnymi okresami tworzenia ekonomii w Szkole G\u0142\u00f3wnej Handlowej, a zapewne tak\u017ce w innych polskich o\u015brodkach akademickich, s\u0105 okresy:
\n1906\u20131949,
\n1949\u20131989 z podokresem 1969\u20131989,
\nod 1990 roku.<\/p>\n
Przy za\u0142o\u017ceniu, \u017ce ekonomia jest nauk\u0105 u\u017cyteczn\u0105 dla praktyki gospodarczej, w ka\u017cdym okresie wyr\u00f3\u017cniono \u201eodniesienia dla nauki SGH\u201d, podzielone na \u201eprzeznaczenie nauki\u201d oraz \u201euznane teorie\u201d. Pod poj\u0119ciem \u201eprzeznaczenie nauki\u201d rozumie si\u0119 szeroko uj\u0119te zapotrzebowanie ze strony aktualnie prowadzonej polityki gospodarczej, natomiast pod poj\u0119ciem \u201euznane teorie\u201d s\u0105 te teorie ekonomiczne, kt\u00f3re zosta\u0142y uznane za poprawnie opisuj\u0105ce polskie realia gospodarcze oraz mog\u0105ce by\u0107 podstaw\u0105 dla teorii polityki gospodarczej(\u2026)<\/p>\n
W okresie1906\u20131949 ustr\u00f3j polityczny Polski kilkakrotnie si\u0119 zmieni\u0142: Polska przesz\u0142a od braku niepodleg\u0142o\u015bci podczas pierwszej wojny \u015bwiatowej przez odrodzenie pa\u0144stwa po tej wojnie, okupacj\u0119 niemieck\u0105 podczas drugiej wojny \u015bwiatowej do powojennej odbudowy. Pomijaj\u0105c czasy wojenne, podczas kt\u00f3rych gospodarowanie typowe dla czas\u00f3w pokoju nie by\u0142o mo\u017cliwe, w Polsce by\u0142a w tym czasie regulowana gospodarka rynkowa.<\/p>\n
Nie mo\u017ce dziwi\u0107, \u017ce regulacji dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej, w tym planowaniu o zakresie makroekonomicznym, przypisywano du\u017ce znaczenie. Chodzi\u0142o zar\u00f3wno o odbudow\u0119 po dzia\u0142aniach wojennych, jak i scalenie gospodarki, kt\u00f3ra do tego czasu by\u0142a poddana odmiennym re\u017cimom trzech imperialnych zaborc\u00f3w b\u0105d\u017a dostosowywa\u0142a si\u0119 do zmienionych granic pa\u0144stwowych (Bartkowiak, Ostropolska-Kubik, 2015, s. 156).<\/p>\n
W 1949 roku nast\u0105pi\u0142a zasadnicza zmiana polityczna, a w jej nast\u0119pstwie zmieni\u0142y si\u0119 warunki, w kt\u00f3rych by\u0142a tworzona my\u015bl ekonomiczna. W okresie 1949\u20131989 wyst\u0119powa\u0142a gospodarka socjalistyczna o silnym stopniu regulacji przez w\u0142adze publiczne (pa\u0144stwowe). W rzeczywisto\u015bci by\u0142 to okres przej\u015bciowy od kapitalizmu do socjalizmu z zachowaniem element\u00f3w (nielicznych i o podrz\u0119dnym znaczeniu) w\u0142asno\u015bci prywatnej. Zamiarem by\u0142a likwidacja tej w\u0142asno\u015bci w celu zbudowania spo\u0142ecze\u0144stwa bezklasowego (bez w\u0142asno\u015bci prywatnej) i osi\u0105gni\u0119cia najwy\u017cszej formy ustrojowej (komunizmu).<\/p>\n
W okresie 1949\u20131989 wyst\u0105pi\u0142y trzy istotne zdarzenia polityczne \u2013 w latach 1956, 1968 i 1980. Zosta\u0142y one pomini\u0119te. Niezb\u0119dne jednak by\u0142o wyodr\u0119bnienie podokresu 1969\u20131989, w kt\u00f3rym zacz\u0119\u0142a si\u0119 kszta\u0142towa\u0107 nowa my\u015bl ekonomiczna, tworz\u0105ca naukow\u0105 podstaw\u0119 transformacji (reformy) gospodarczej roku 1990, chocia\u017c pierwotnie celem by\u0142o jedynie usprawnienie dzia\u0142ania istniej\u0105cej gospodarki socjalistycznej pod has\u0142em \u201ewi\u0119cej rynku\u201d.<\/p>\n
Zasadnicze zmiany rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 w 1990 roku wraz z gruntown\u0105 transformacj\u0105 (reform\u0105) gospodarcz\u0105, kt\u00f3rej wynikiem by\u0142o odtworzenie w Polsce gospodarki rynkowej (spo\u0142ecznej zgodnie z zapisem z Konstytucji RP, a regulowanej w j\u0119zyku ekonomii). Od tego czasu nowa polska my\u015bl ekonomiczna nabiera charakteru odmiennego w stosunku do przesz\u0142o\u015bci. Trzeba jednak przy tym zauwa\u017cy\u0107, \u017ce jej zwiastuny pojawia\u0142y si\u0119 od 1969 roku w ramach szko\u0142y wakarowskiej, kt\u00f3rej przedstawiciele oferowali nadzwyczajnie w\u0142a\u015bciwe rekomendacje na potrzeby prowadzenia polityki gospodarczej. M\u00f3wi\u0105c wprost, o dwadzie\u015bcia lat wyprzedzili oni czasy, kt\u00f3re nieuchronnie nadesz\u0142y.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Je\u017celi za szko\u0142\u0119 naukowego my\u015blenia uznaje si\u0119 kr\u0105g badaczy, kt\u00f3rzy \u2013 pocz\u0105tkowo skupieni wok\u00f3\u0142 jej mistrza i za\u0142o\u017cyciela \u2013 wyznaj\u0105 i rozwijaj\u0105 pewien wsp\u00f3lny pogl\u0105d naukowy, to w polskiej ekonomii szko\u0142\u0119 tak\u0105 stworzy\u0142 Aleksy Wakar. Do dzisiaj szko\u0142a ta, kt\u00f3r\u0105 nazwano wakarowsk\u0105, w ekonomii pozostaje jedyna. \u017badna inna grupa badaczy szko\u0142y nie stworzy\u0142a. Szko\u0142a wakarowska…<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"class_list":["post-174","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii-pl"],"yoast_head":"\n