{"id":218,"date":"2023-04-07T10:44:35","date_gmt":"2023-04-07T08:44:35","guid":{"rendered":"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/?p=218"},"modified":"2023-04-10T18:43:55","modified_gmt":"2023-04-10T16:43:55","slug":"mlynarski-vs-triffin-jeden-czy-dwa-dylematy-czesc-iii-z-ksiazki-system-z-bretton-woods-i-jego-dziedzictwo-od-pieniadza-zlotego-do-cyfrowego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/mlynarski-vs-triffin-jeden-czy-dwa-dylematy-czesc-iii-z-ksiazki-system-z-bretton-woods-i-jego-dziedzictwo-od-pieniadza-zlotego-do-cyfrowego\/","title":{"rendered":"M\u0142ynarski vs Triffin: Jeden czy dwa dylematy? Cz\u0119\u015b\u0107 III (z ksi\u0105\u017cki System z Bretton Woods i jego dziedzictwo. Od pieni\u0105dza z\u0142otego do cyfrowego)"},"content":{"rendered":"

M\u0142ynarski vs Triffin<\/strong><\/span><\/h1>\n

Pomimo, \u017ce zar\u00f3wno F. M\u0142ynarski, jak i R. Triffin uznawali system GES (dewizowo-z\u0142oty) za zagra\u017caj\u0105cy stabilno\u015bci mi\u0119dzynarodowego systemu walutowego, to w odmienny spos\u00f3b postrzegali jego charakter. F. M\u0142ynarski by\u0142 przekonany, i\u017c GES ma wbudowany mechanizm inflacyjny (M\u0142ynarski 1929, s. 87):<\/p>\n

Having inflationary effects and complicating the process of the adjustment of prices the gold exchange standard is responsible for a greater range of prices fluctuations in the course of a year than was the case before the War. Price levels are at present more sensitive and unstable. <\/em><\/p>\n

F. M\u0142ynarski spodziewa\u0142 si\u0119 wi\u0119c, \u017ce GES doprowadzi do globalnej inflacji. Zauwa\u017cy\u0142, i\u017c w latach 1922-1927 USA cieszy\u0142y si\u0119 wzgl\u0119dn\u0105 stabilno\u015bci\u0105 cen przy relatywnej stabilno\u015bci poda\u017cy pieni\u0105dza (rozumianej jako ilo\u015b\u0107 got\u00f3wki w obiegu), kt\u00f3rej niebezpiecznie towarzyszy\u0142 wzrost wolumenu depozyt\u00f3w i kredyt\u00f3w bankowych jako \u017ar\u00f3d\u0142o przysz\u0142ej wy\u017cszej inflacji (M\u0142ynarski 1929, s. 34):<\/p>\n

Tabela 1. Zmiany w sferze monetarnej w latach 1922-1927 w Stanach Zjednoczonych Ameryki<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n\n\n\n\n
\n

\u00a0<\/p>\n<\/td>\n

\n

Wzrost poziomu rezerw z\u0142ota<\/span><\/p>\n<\/td>\n

\n

Wzrost poda\u017cy dolara<\/span><\/p>\n<\/td>\n

\n

Wzrost wolumenu kredyt\u00f3w<\/span><\/p>\n<\/td>\n

\n

Wzrost wolumenu depozyt\u00f3w<\/span><\/p>\n<\/td>\n

\n

Inflacja*<\/a><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

 <\/p>\n<\/td>\n

\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 11,45%<\/span><\/p>\n<\/td>\n

\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 3,86%<\/span><\/p>\n<\/td>\n

\n

\u00a0\u00a0\u00a0 35,51%<\/span><\/p>\n<\/td>\n

\n

\u00a0\u00a0\u00a0 37,23%<\/span><\/p>\n<\/td>\n

\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 6,5%<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0179r\u00f3d\u0142o: opracowanie w\u0142asne na podstawie\u00a0 [M\u0142ynarski 1929].<\/span><\/p>\n

Problemem sta\u0142a si\u0119 jednak deflacja wynikaj\u0105ca m.in. \u00a0z drastycznego zmniejszenia poda\u017cy pieni\u0105dza przez Fed w obawie przed utrat\u0105 rezerw z\u0142ota. Polityka sterylizacji z\u0142ota prowadzona nie tylko przez Fed, lecz tak\u017ce banki europejskie nie pozosta\u0142a bez wp\u0142ywu na drastyczny przebieg wielkiego kryzysu (M\u0142ynarski 1931, s. 51). Poda\u017c dolara zmniejszy\u0142a si\u0119 w latach 1929-1933 o prawie 30% w zwi\u0105zku z drastycznym podniesieniem stopy procentowej przez Fed w 1931 roku (Friedman, Schwartz 1963, s. 299). By\u0142a to druga podwy\u017cka stopy, gdy\u017c wcze\u015bniej nast\u0105pi\u0142a w roku 1929: z poziomu oko\u0142o 5% wzros\u0142a do 6% (Friedman, Schwartz 1963, s. 304).<\/p>\n

Kolejne lata przynios\u0142y konkurencyjne dewaluacje. Zawieszenie przez Bank Anglii wymiany funta na z\u0142oto oraz dewaluacja funta z 4,86 USD do 3, 40 USD zapocz\u0105tkowa\u0142y cykl dewaluacji w latach 1931-1932 w krajach, kt\u00f3rych waluty powi\u0105zano z funtem, z kolei dewaluacja dolara wzgl\u0119dem z\u0142ota z 1934 roku si\u0119ga\u0142a 41% (C. Leszczy\u0144ska 2013, s. 278-279).<\/p>\n

Jak wspomniano, F. M\u0142ynarski zauwa\u017cy\u0142 w 1929 roku, \u017ce system GES mia\u0142 inflacyjny charakter (M\u0142ynarski 1929, s. 87). By\u0142o to spowodowane faktem, i\u017c deficyt bilansu p\u0142atniczego kraju, kt\u00f3rego pieni\u0105dz powraca\u0142 do niego (USA i Wielka Brytania) podwaja\u0142 \u015bwiatow\u0105 baz\u0119 kredytow\u0105 i przyczynia\u0142 si\u0119 do boomu zar\u00f3wno w kraju d\u0142u\u017cniczym, jak i kredytuj\u0105cym (Rueff 2012 s. 41).<\/p>\n

Wyst\u0105pi\u0142 jednak czynnik popytowy, kt\u00f3ry spowodowa\u0142 deflacj\u0119. Analiza pog\u0142\u0119biaj\u0105cego si\u0119 kryzysu w 1930 roku dokonana przez F. M\u0142ynarskiego ma cz\u0119\u015bciowo charakter podej\u015bcia keynesowskiego ze wzgl\u0119du na podkre\u015blenie wyst\u0105pienia nadmiernej poda\u017cy d\u00f3br w stosunku do popytu na nie. Chocia\u017c wskaza\u0142 on jako przyczyn\u0119 takiego stanu rzeczy zbyt ekspansywne kredytowanie produkcji jako czynnik destabilizuj\u0105cy gospodark\u0119, a nie nag\u0142y spadek zagregowanego popytu. \u00a0<\/p>\n

Wolumen kredytu powinien by\u0107 dostosowany do mo\u017cliwo\u015bci wykorzystania go przez podmioty gospodaruj\u0105ce (M\u0142ynarski 1931, s. 56). Liczba transakcji kupna-sprzeda\u017cy w gospodarce nie zale\u017cy tylko od rezerw z\u0142ota banku centralnego, rozmiaru kredytu i produkcji w r\u00f3\u017cnych ga\u0142\u0119ziach gospodarki, lecz tak\u017ce od popytu na rynku wewn\u0119trznym (buying capacity of the home market<\/em>), kt\u00f3ry w przypadku pod\u0105\u017cania z op\u00f3\u017anieniem za wzrostem produkcji doprowadza do czasowej wzgl\u0119dnej nadprodukcji i spadku cen (M\u0142ynarski 1931, s. 56). F. M\u0142ynarski podkre\u015bli\u0142, \u017ce kredyt banku centralnego nie by\u0142 przeznaczany na finansowanie konsumpcji, lecz produkcji, zatem w sytuacji, gdy nast\u0105pi\u0142 wzrost produkcji (stymulowany kredytem) przekraczaj\u0105cy popyt (purchasing power of ultimate consumer<\/em>) zosta\u0142a zaburzona r\u00f3wnowaga pomi\u0119dzy poda\u017c\u0105 i popytem, co przynios\u0142o spadek cen oraz stagnacj\u0119 gospodarcz\u0105 (M\u0142ynarski 1931, s. 56).<\/p>\n

Wyja\u015bniaj\u0105c \u017ar\u00f3d\u0142a kryzysu i z\u0142udzenie, \u017ce jego przyczyn\u0105 by\u0142 niedostatek z\u0142ota, F. M\u0142ynarski powr\u00f3ci\u0142 do fundamentu ekonomii, czyli do prawa Saya. W rzeczywisto\u015bci nabywamy dobra dzi\u0119ki osi\u0105ganemu dochodowi (wytworzonemu produktowi), a pieni\u0105dz tylko wyra\u017ca doch\u00f3d nieb\u0119d\u0105cy zjawiskiem monetarnym (M\u0142ynarski 1931, s. 56). Kupowanie na kredyt r\u00f3wnie\u017c jest ograniczone dochodem w d\u0142ugim okresie, gdy\u017c nie mo\u017cna zad\u0142u\u017ca\u0107 si\u0119 w niesko\u0144czono\u015b\u0107. Z pewno\u015bci\u0105 jednak kredyt sam w sobie nie powi\u0119ksza dochodu, a jedynie go obci\u0105\u017ca (M\u0142ynarski 1931, s. 56). Dodatkowo mo\u017ce zaburza\u0107 dzia\u0142anie mechanizmu cenowego przywracaj\u0105cego r\u00f3wnowag\u0119 pomi\u0119dzy produkcj\u0105 i konsumpcj\u0105 (M\u0142ynarski 1931, s. 61). Dzieje si\u0119 tak dlatego, \u017ce kredyt daje podmiotom p\u0142ynno\u015b\u0107 zanim te wytworz\u0105 produkt (doch\u00f3d), kt\u00f3ry wcale nie musi powsta\u0107 (Korczyk 2019, s. 96).<\/p>\n

F. M\u0142ynarski przytoczy\u0142 dane, zgodnie z kt\u00f3rymi w latach 1926-1928 populacja \u015bwiata wzros\u0142a o 2%, produkcja surowc\u00f3w i \u017cywno\u015bci o 8%, a wolumen handlu o 11%, przy czym produkcja i handel ros\u0142y do pa\u017adziernika 1929 roku (M\u0142ynarski 1931, s. 58). Na ich podstawie wysnu\u0142 wniosek, i\u017c nadpoda\u017c w po\u0142\u0105czeniu z powszechnymi praktykami protekcjonistycznymi musia\u0142y doprowadzi\u0107 do spadku cen i spowolnienia gospodarczego. To nie brak z\u0142ota, lecz d\u0142ugoterminowego kapita\u0142u (pozyskiwanego z eksportu, czyli ze sprzeda\u017cy produktu) z powodu protekcjonizmu odpowiada\u0142 za g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 kryzysu (M\u0142ynarski 1931, s. 59). W ten spos\u00f3b zosta\u0142a ograniczona p\u0142ynno\u015b\u0107 w krajach stosuj\u0105cych GES.<\/p>\n

Z teoretycznego punktu widzenia produkcja danego kraju jest r\u00f3wna dochodowi narodowemu, czyli nasza si\u0142a nabywcza jest r\u00f3wna produkcji (M\u0142ynarski 1931, s. 59). Oznacza to, i\u017c pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej musi doj\u015b\u0107 do dostosowania produkcji i konsumpcji (M\u0142ynarski 1931, s. 59). Chocia\u017c nigdy nie mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 d\u0142ugookresowa og\u00f3lna nadprodukcja, czasami dochodzi do wzgl\u0119dnej nadprodukcji, gdy podzia\u0142 produkcji, kt\u00f3ry jest odpowiednikiem podzia\u0142u dochodu, dokonywany jest w niew\u0142a\u015bciwy spos\u00f3b (M\u0142ynarski 1931, s. 59). Jak twierdzi\u0142 enigmatycznie F. M\u0142ynarski nie tylko produkcja, ale te\u017c dystrybucja odbywa si\u0119 zgodnie z okre\u015blonymi prawami. O r\u00f3wnowadze rynkowej lub jej braku decyduje to, czy droga prowadz\u0105ca od producenta do finalnego konsumenta jest kr\u00f3tka lub d\u0142uga oraz to, czy odbywa si\u0119 bez przeszk\u00f3d, co ukazywa\u0142 rok 1930, gdy miliony ludzi w Stanach Zjednoczonych i Europie g\u0142odowa\u0142y w wyniku bezrobocia, a producenci \u017cywno\u015bci walczyli z niskimi cenami(M\u0142ynarski 1931, s. 59). Pow\u00f3d tej sytuacji F. M\u0142ynarski wyja\u015bni\u0142 w jasny spos\u00f3b. Tylko niewielka cz\u0119\u015b\u0107 dochodu narodowego danego kraju znajduje si\u0119 w r\u0119kach konsument\u00f3w (M\u0142ynarski 1931, s. 59)[1]<\/a>.<\/p>\n

Od 1913 roku w wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w produkcja znacz\u0105co wzros\u0142a, wzr\u00f3s\u0142 te\u017c doch\u00f3d per capita, ale popyt pozostawa\u0142 w tyle za przyrostem produkcji (M\u0142ynarski 1931, s. 60). Problemem by\u0142o to, \u017ce ceny hurtowe wyra\u017anie spad\u0142y, natomiast ceny detaliczne prawie nie zmieni\u0142y si\u0119, przez co nie obni\u017cy\u0142y si\u0119 koszty \u017cycia konsument\u00f3w (M\u0142ynarski 1931, s. 61). Np. w latach 1925-1929 w Niemczech ceny hurtowe spad\u0142y o 6,1% przy wzro\u015bcie koszt\u00f3w \u017cycia o 11,5 %; we Francji w ci\u0105gu 1929 roku ceny hurtowe spad\u0142y o 10,9%, a koszty \u017cycia wzros\u0142y o 1,9% (M\u0142ynarski 1931, s. 61). Wed\u0142ug M\u0142ynarskiego za taki stan rzeczy odpowiada\u0142 rozw\u00f3j masowego systemu produkcji, kt\u00f3ry wymaga\u0142 masowej sprzeda\u017cy, aby uskuteczni\u0107 obni\u017cenie jednostkowych koszt\u00f3w produkcji (M\u0142ynarski 1931 s. 61). Niestety realny doch\u00f3d konsument\u00f3w nie zwi\u0119ksza\u0142 si\u0119 w takim tempie, kt\u00f3re pozwala\u0142oby na wzrost wydatk\u00f3w, co by\u0142o powodowane nadmiernym opodatkowaniem (M\u0142ynarski 1931, s. 63):<\/p>\n

Tabela 2. Wzrost wydatk\u00f3w rz\u0105dowych w 1928 roku w por\u00f3wnaniu do roku 1913[2]<\/a><\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n
\n

kraj<\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

wzrost wydatk\u00f3w<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

Wielka Brytania<\/p>\n<\/td>\n

\n

344%<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

Francja<\/p>\n<\/td>\n

\n

82%<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

Niemcy<\/p>\n<\/td>\n

\n

144%<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

W\u0142ochy<\/p>\n<\/td>\n

\n

130%<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

Stany Zjednoczone<\/p>\n<\/td>\n

\n

434%<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0179r\u00f3d\u0142o: opracowanie w\u0142asne na podstawie [M\u0142ynarski 1931, s. 62]<\/p>\n

 <\/p>\n

F.M\u0142ynarski podkre\u015bli\u0142, \u017ce wraz ze zmniejszaj\u0105cymi si\u0119 obrotami w handlu i spadaj\u0105cymi cenami hurtowymi nie odnotowano zmniejszenia wp\u0142ywu do bud\u017cet\u00f3w pa\u0144stw, a udzia\u0142 pa\u0144stwa w dochodzie narodowym wzrasta\u0142 (M\u0142ynarski 1931, s. 64).<\/p>\n

Skoro pa\u0144stwo przejmuje znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 dochodu narodowego kosztem produkcji prywatnej, musi spe\u0142nia\u0107 coraz wi\u0119cej funkcji, kt\u00f3re wcze\u015bniej by\u0142y zarezerwowane dla sektora prywatnego (M\u0142ynarski 1931, s. 64). Wed\u0142ug F. M\u0142ynarskiego pa\u0144stwo ogranicza akumulacj\u0119 kapita\u0142u, wzrost dochodu narodowego, a nast\u0119pnie mo\u017cliwo\u015bci konsumpcji jednostek. Z jednej strony rz\u0105d stara\u0142 si\u0119 \u015bwiadomie wspiera\u0107 rodzim\u0105 produkcj\u0119 (np. dzi\u0119ki protekcjonizmowi), a z drugiej podatkami ogranicza\u0142 konsumpcj\u0119 (M\u0142ynarski 1931, s. 65). Wbrew J. M. Keynesowi uwa\u017ca\u0142 jednak, i\u017c nale\u017cy ograniczy\u0107 wydatki publiczne oraz obni\u017cy\u0107 podatki, aby pom\u00f3c gospodarce wyj\u015b\u0107 z recesji[3]<\/a>.<\/p>\n

F. M\u0142ynarski uzasadnia\u0142 to stanowisko faktem, i\u017c rz\u0105d poprzez swoje wydatki tworzy ga\u0142\u0119zie gospodarki, kt\u00f3re nie zaspakajaj\u0105 potrzeb sektora prywatnego, korzystaj\u0105c jednak z jego zasob\u00f3w (opodatkowanie jest dochodem sektora publicznego)[4]<\/a>. Rozrost pa\u0144stwa w gospodarce funkcjonuj\u0105cej w ramach GES przy upowszechnianiu si\u0119 barier celnych stworzy\u0142 wg F. M\u0142ynarskiego wyj\u0105tkowo sprzyjaj\u0105ce warunki dla kryzysu lat 30. XX wieku. Mechanizm powstawania wzgl\u0119dnej nadprodukcji obrazuje poni\u017cszy rysunek:<\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Rysunek 2. Wp\u0142yw opodatkowania i protekcjonizmu na gospodark\u0119 GES<\/strong><\/p>\n

\"\u00a0\u0179r\u00f3d\u0142o:
\u0179r\u00f3d\u0142o: opracowanie w\u0142asne na podstawie [M\u0142ynarski 1931, s. 60-65]<\/figcaption><\/figure>\n

Do gospodarki kraju GES wp\u0142ywa\u0142y dolarowe po\u017cyczki ($),\u00a0 kt\u00f3re stanowi\u0142y rezerwy banku centralnego przekszta\u0142cane w walut\u0119 krajow\u0105 (M). F. M\u0142ynarski wprowadzi\u0142 wyra\u017any podzia\u0142 produkt\u00f3w w gospodarce danego kraju. Wytwarzane s\u0105 dobra konsumpcyjne oraz produkcyjne na potrzeby sektora prywatnego (Q1<\/sub>) oraz dobra nabywane przez sektor publiczny (Q2<\/sub>;\u00a0 np. sprz\u0119t wojskowy). Produkcja przekszta\u0142ca si\u0119 w doch\u00f3d (Y), kt\u00f3ry w cz\u0119\u015bci jest oszcz\u0119dzany (S), a nast\u0119pnie inwestowany (I), konsumowany (C) oraz przechwytywany przez pa\u0144stwo w postaci podatk\u00f3w (T).\u00a0 Sektor prywatny przeznacza I oraz C na nabycie Q1<\/sub>, a sektor publiczny przeznacza T na nabycie Q2<\/sub>. W wyniku udoskonale\u0144 w produkcji masowej Q1 <\/sub>przewy\u017csza \u0142\u0105czne wydatki sektora prywatnego, wi\u0119c w sytuacji braku barier w handlu mi\u0119dzynarodowym nadwy\u017cka mo\u017ce by\u0107 eksportowana, pozwalaj\u0105c na sp\u0142at\u0119 dolarowych po\u017cyczek. W przeciwnym wypadku pojawia si\u0119 wzgl\u0119dna nadprodukcja, kt\u00f3ra nie mo\u017ce zosta\u0107 wch\u0142oni\u0119ta przez sektor prywatny, gdy\u017c jego doch\u00f3d jest pomniejszony przez opodatkowanie. Dlatego F. M\u0142ynarski uwa\u017ca\u0142, i\u017c koncentracja tylko na zniesieniu barier w handlu mi\u0119dzynarodowym nie rozwi\u0105za\u0142aby problemu GES i konieczne by\u0142o zmniejszenie opodatkowania oraz wydatk\u00f3w publicznych.<\/p>\n

W krajach GS (Stany Zjednoczone, Wielka Brytania) rezerwy bank\u00f3w centralnych kraj\u00f3w GES stanowi\u0142y z kolei podstaw\u0119 do ekspansji kredytowej, kt\u00f3ra pozwala\u0142a finansowa\u0107 produkcj\u0119, przynosz\u0105c podobne skutki do zarysowanych wy\u017cej. Wzgl\u0119dna nadprodukcja stanowi\u0142a globalny problem, prowadz\u0105c do deflacji. Paradoks M\u0142ynarskiego odnosi\u0142 si\u0119 wobec tego\u00a0 do rzeczywisto\u015bci, w kt\u00f3rej zagro\u017cenie brakiem wymienialno\u015bci kluczowych walut na z\u0142oto wynika\u0142o z nadmiernego kredytowania produkcji, co by\u0142o u\u0142atwione przez lokowanie rezerw walutowych bank\u00f3w centralnych dzia\u0142aj\u0105cych w ramach GES na rachunkach \u00a0zagranicznych bank\u00f3w komercyjnych. Z kolei zagro\u017cenie ograniczenia p\u0142ynno\u015bci dla reszty \u015bwiata by\u0142o powodowane stosowaniem praktyk protekcjonistycznych w szczeg\u00f3lno\u015bci przez Stany Zjednoczone. Jak powiedziano wcze\u015bniej, paradoks systemu polega\u0142 na tym, i\u017c Stany Zjednoczone z jednej strony chcia\u0142y zapewni\u0107 Europie p\u0142ynno\u015b\u0107, zalewaj\u0105c j\u0105 kredytami[5]<\/a>, a z drugiej zmniejsza\u0142y p\u0142ynno\u015b\u0107, ograniczaj\u0105c import z Europy.<\/p>\n

F.M\u0142ynarski postrzega\u0142 zbyt du\u017ce obci\u0105\u017cenia celne, ograniczaj\u0105ce handel mi\u0119dzynarodowy jako du\u017ce zagro\u017cenie dla proces\u00f3w dostosowawczych w gospodarce \u015bwiatowej. W szczeg\u00f3lno\u015bci wysokie bariery celne stosowane przez Stany Zjednoczone na towary europejskie budzi\u0142y obawy (M\u0142ynarski 1929, s. 97). Jak twierdzi\u0142, w okresie mi\u0119dzywojennym dominowa\u0142 merkantylizm w mi\u0119dzynarodowych stosunkach gospodarczych. W Stanach Zjednoczonych uzasadniano to ochron\u0105 poziomu \u017cycia robotnik\u00f3w, w Europie Zachodniej brakiem regulowania reparacji wojennych przez Niemcy, a w krajach utworzonych na mocy traktatu wersalskiego brakiem rezerw z\u0142ota oraz walut pozwalaj\u0105cych na udzia\u0142 w handlu mi\u0119dzynarodowych na zasadach liberalizmu (F. M\u0142ynarski 1929. S. 106).<\/p>\n

F. M\u0142ynarski przypuszcza\u0142, \u017ce GES utrudnia\u0142 powr\u00f3t do liberalizmu w handlu mi\u0119dzynarodowym, kt\u00f3ry wymaga\u0142 wolnego handlu z\u0142otem. Pami\u0119ta\u0107 te\u017c trzeba, \u017ce w obiegu nie by\u0142o ju\u017c z\u0142otych monet, kt\u00f3re w pierwszej kolejno\u015bci by\u0142y u\u017cywane do regulowania bilansu p\u0142atniczego. W systemie GES rezerwy bank\u00f3w centralnych stanowi\u0142y \u015brodek do realizacji tego celu. Ta zmiana przyczyni\u0142a si\u0119 do umocnienia postawy merkantylistycznej w\u015br\u00f3d polityk\u00f3w (F. M\u0142ynarski 1929, s. 108). W kraju odnotowuj\u0105cym deficyt w bilansie p\u0142atniczym rezerwy odp\u0142ywa\u0142y i podnoszono stop\u0119 procentow\u0105, co w standardzie z\u0142ota przyczyni\u0142oby si\u0119 do spadku cen i poprawy konkurencyjno\u015bci eksportu, a nast\u0119pnie do poprawy bilansu. Niestety w systemie GES podniesienie stopy powodowa\u0142o nap\u0142yw kapita\u0142u zagranicznego, co op\u00f3\u017ania\u0142o spadek cen, a czasami w og\u00f3le go uniemo\u017cliwia\u0142o (M\u0142ynarski 1929, s. 109). Wed\u0142ug F. M\u0142ynarskiego warunkiem koniecznym powrotu do wolnego handlu by\u0142 wolny handel z\u0142otem (banki centralne kraj\u00f3w GES kupowa\u0142y z\u0142oto, ale go nie sprzedawa\u0142y, natomiast kraje GS wymienia\u0142y swoje waluty na z\u0142oto).<\/p>\n

F. M\u0142ynarski uwa\u017ca\u0142 tak\u017ce , i\u017c system GES dzia\u0142a\u0142 poprawnie tylko w okresach dobrej koniunktury, natomiast jakikolwiek kryzys m\u00f3g\u0142 spowodowa\u0107 masow\u0105 wymian\u0119 rezerw na z\u0142oto, dlatego \u017cadnymi politycznymi traktatami nie spos\u00f3b wyeliminowa\u0107 ryzyka i niepewno\u015bci tego systemu (F. M\u0142ynarski 1929, s. 90). Uznawa\u0142 za absurdalny system, kt\u00f3ry sprawnie koordynowa\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 GS oraz GES w czasach \u201enormalnych\u201d (w okresie dobrej koniunktury), ale nie zawiera\u0142 \u017cadnych zabezpiecze\u0144 na wypadek kryzysu.<\/p>\n

F. M\u0142ynarski by\u0142 przekonany, \u017ce system by\u0142by lepiej skoordynowany, gdyby istnia\u0142a wi\u0119ksza liczba centr\u00f3w z\u0142ota ni\u017c kilka kraj\u00f3w oraz gdyby wprowadzono limity wolumenu walut emitowanych przez banki centralne systemu GES przeznaczonych na zakup rezerw.<\/p>\n

Uwa\u017ca\u0142 te\u017c, i\u017c ze wzgl\u0119du na brak mi\u0119dzynarodowej waluty oraz brak jednakowej si\u0142y nabywczej z\u0142ota na ca\u0142ym \u015bwiecie, waluta lokalnie najsilniejsza jest jednocze\u015bnie t\u0105, kt\u00f3ra wywiera najwi\u0119kszy wp\u0142yw na inne waluty (M\u0142ynarski 1929, s. 64). Wobec tego nawet standard z\u0142ota nie by\u0142 w stanie uwolni\u0107 si\u0119 od zale\u017cno\u015bci od systemu monetarnego kraju o najbardziej rozwini\u0119tej gospodarce. Po pierwszej wojnie \u015bwiatowej to gospodarka ameryka\u0144ska odpowiada\u0142a m.in. za 53% stali, 72% ropy (M\u0142ynarski 1929, s. 66). Zdaniem F. M\u0142ynarskiego trudno by\u0142o bra\u0107 pod uwag\u0119 zdetronizowanie dolara jako g\u0142\u00f3wnej waluty rezerwowej, wobec czego s\u0105dzi\u0142, \u017ce konieczne sta\u0142o si\u0119 uczynienie nowego systemu GES tak efektywnym, jakim by\u0142 standard z\u0142ota do 1914 roku.<\/p>\n

W duchu ekonomii klasycznej F. M\u0142ynarski podkre\u015bli\u0142, \u017ce wymiana mi\u0119dzynarodowa jest w rzeczywisto\u015bci wymian\u0105 d\u00f3br i us\u0142ug. W ramach systemu GS kruszec by\u0142 tylko technicznym \u015brodkiem u\u0142atwiaj\u0105cym wymian\u0119, b\u0119d\u0105c jednocze\u015bnie produktem jak wszystkie inne w gospodarce. Gdy dany kraj odnotowa\u0142 ujemny bilans p\u0142atniczy, z\u0142oto jako realne bogactwo (r\u00f3wnowa\u017cne np. stali) stanowi\u0142o pokrycie deficytu (M\u0142ynarski 1929, s. 80). Otrzymanie czeku w systemie GES w walucie zagranicznej jako pokrycia nie by\u0142o tym samym, gdy\u017c bank przyjmuj\u0105cy go nie otrzymywa\u0142 produktu, lecz roszczenie (M\u0142ynarski 1929, s. 80). D\u0142u\u017cnik nie p\u0142aci\u0142 dobrami, realnymi warto\u015bciami, ale niewiele wartym papierem. Waluty nie zast\u0119powa\u0142y z\u0142ota w rozliczeniach mi\u0119dzynarodowych, gdy\u017c by\u0142y tylko kredytem, zatem przep\u0142yw walut z kraju do kraju nie stanowi\u0142 transferu bogactwa, lecz jego iluzj\u0119 (M\u0142ynarski 1929, s. 81)[6]<\/a>.<\/p>\n

Wsp\u00f3lnym elementem dylematu Triffina i paradoksu M\u0142ynarskiego jest obawa o wymienialno\u015b\u0107 dolara na z\u0142oto w wyniku zwi\u0119kszenia poda\u017cy dolara w stosunku do kruszcu (w przypadku F. M\u0142ynarskiego dotyczy\u0142o do lokowania rezerw na oprocentowanych kontach w zagranicznych bankach komercyjnych, a w przypadku R. Triffina chodzi\u0142o o ci\u0105g\u0142e zwi\u0119kszanie deficytu bilansu p\u0142atniczego przez Stany Zjednoczone).\u00a0 Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce F. M\u0142ynarski r\u00f3wnie\u017c postrzega\u0142 deficyt bilansu p\u0142atniczego jako \u017ar\u00f3d\u0142o problem\u00f3w kraju o walucie z\u0142otej w przysz\u0142o\u015bci. Je\u017celi kraj chcia\u0142 przyci\u0105ga\u0107 z\u0142oto, jego bilans p\u0142atniczy musia\u0142 by\u0107 dodatni, co z kolei wymaga\u0142o odpowiednich mo\u017cliwo\u015bci produkcyjnych gospodarki narodowej (M\u0142ynarski 1931, s. 56). W sytuacji, gdy bilans by\u0142 ujemny, nap\u0142yw z\u0142ota umo\u017cliwia\u0142y wy\u0142\u0105cznie po\u017cyczki zagraniczne, kt\u00f3re jednak musz\u0105 zosta\u0107 sp\u0142acone w przysz\u0142o\u015bci (M\u0142ynarski 1931, s. 56). Rzeczywistym problemem obydwu system\u00f3w dewizowo \u2013 z\u0142otych by\u0142 jednak sztywny oficjalny kurs walut rezerwowych wobec z\u0142ota, czyli to, co stanowi\u0142o o ich istocie.<\/p>\n

Zagadnienie sztywno\u015bci kursu nale\u017cy umie\u015bci\u0107 w szerszym kontek\u015bcie, aby wydoby\u0107 jego znaczenie i uzupe\u0142ni\u0107 argumentacj\u0119 badaczy w zakresie analizy wad systemu z Bretton Woods.<\/p>\n

Ju\u017c w pierwszych dekadach XIX wieku francuski ekonomista J.-B. Say dostrzeg\u0142, \u017ce ingerencja rz\u0105du w okre\u015blanie warto\u015bci kruszcu w monetach musia\u0142a ko\u0144czy\u0107 si\u0119 nierzadko niepowodzeniem, poniewa\u017c wprowadza\u0142o to sztucznie sta\u0142y stosunek w miejsce zmiennego (Say 1960, s. 385). Jak zauwa\u017cy\u0142, pewna ilo\u015b\u0107 z\u0142ota (zawsze ta sama) musia\u0142a by\u0107 r\u00f3wna np. 20 frankom. W rzeczywisto\u015bci jednak warto\u015b\u0107 monety determinowana jest wy\u0142\u0105cznie przez transakcje kupna i sprzeda\u017cy, kt\u00f3re z konieczno\u015bci maj\u0105 charakter wolny (Say 1960, s. 391). Wed\u0142ug J.-B. Saya w\u0142adze monetarne powinny wy\u0142\u0105cznie oznacza\u0107 wag\u0119 kruszcu na monetach w zamian za zyski (seniorat), ale stosunek kruszcu do innych towar\u00f3w powinien ustala\u0107 si\u0119 w wyniku dzia\u0142ania popytu i poda\u017cy. Przypisywanie warto\u015bci nominalnej monecie uwa\u017ca\u0142 za b\u0142\u0105d zaburzaj\u0105cy funkcjonowanie mechanizmu cenowego, kt\u00f3ry w d\u0142ugim okresie wbrew intencjom doprowadzi do ustalenia si\u0119 odpowiednich relacji cenowych[7]<\/a>.\u00a0<\/p>\n

F. M\u0142ynarski zauwa\u017cy\u0142 ten problem w odniesieniu do GES. Stwierdzi\u0142, \u017ce rozw\u00f3j \u015bwiatowej gospodarki odbywa si\u0119 w ramach dw\u00f3ch sprzecznych tendencji: pierwsz\u0105 jest tendencja warto\u015bci wymiennej kruszc\u00f3w monetarnych do ci\u0105g\u0142ego wzrastania, a drug\u0105 tendencja do utrzymywania ich cen na poziomie sta\u0142ym przez w\u0142adze monetarne (M\u0142ynarski 1938, s. 125). F. M\u0142ynarski postawi\u0142 tez\u0119 w duchu J.-B. Saya, i\u017c ostatecznie w d\u0142ugim okresie kluczowy wp\u0142yw na ceny zawsze ma realna warto\u015b\u0107 zamienna i wraz z jej wzrostem nast\u0119puje wzrost cen (M\u0142ynarski 1938, s. 125):<\/p>\n

Dzieje pieni\u0105dza wykazuj\u0105 tendencj\u0119 do ci\u0105g\u0142ej i stopniowej dewaluacji, tzn. do podnoszenia ceny, p\u0142aconej w monetach lub banknotach za kilogram odno\u015bnego kruszcu. W dziejach tych rz\u0105dzi nie prawo Cassela o 3% przyro\u015bcie kruszcu, ani \u017cadna inna formu\u0142a matematyczna, ale prawo fundamentalnej sprzeczno\u015bci mi\u0119dzy tendencj\u0105 warto\u015bci zamiennej kruszc\u00f3w monetarnych do ci\u0105g\u0142ego wzrastania i tendencj\u0105 cen, p\u0142aconych za te kruszce, do utrzymania si\u0119 na sta\u0142ym poziomie.<\/em><\/p>\n

Po pierwszej wojnie \u015bwiatowej z\u0142oto nap\u0142yn\u0119\u0142o do Stan\u00f3w Zjednoczonych, gdzie dosz\u0142o do podwojenia cen wyra\u017conych w dolarach i do zmniejszenia o po\u0142ow\u0119 realnej warto\u015bci z\u0142ota (Mundell 1999, s. 227). W odniesieniu do poziomu cen z 1930 roku\u00a0 (100),\u00a0 to\u00a0 w 1914 roku wynosi\u0142y one 78,4; a w 1920 178,7\u00a0 przy niezmienionym parytecie z\u0142ota (Mundell 1999, s. 227).\u00a0 Jak wida\u0107 utrzymywanie sztywnej ceny z\u0142ota odbiega\u0142o od zmian w og\u00f3lnym poziomie cen.<\/p>\n

Rozumuj\u0105c przez analogi\u0119, mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107, \u017ce powojenny GES mia\u0142 podobn\u0105 wad\u0119. System z Bretton Woods mia\u0142 by\u0107 systemem waluty kierowanej ze sztywnymi parytetami, lecz podlegaj\u0105cymi modyfikacji w przypadku fundamentalnej nier\u00f3wnowagi (Bordo, Eichengreen 1993, s. 28, 61). Pierwszy kryzys zaufania do dolara mia\u0142 miejsce w 1960 roku, gdy cena z\u0142ota w Londynie zosta\u0142a wywindowana do 40$ za uncj\u0119, podczas gdy oficjalny parytet dolara wynosi\u0142 35$ za uncj\u0119 (Bordo, Eichengreen 1993, s. 69). Oznacza to, i\u017c rynek wskazywa\u0142 na przewarto\u015bciowanie dolara wzgl\u0119dem z\u0142ota. Uda\u0142o si\u0119 jednak utrzyma\u0107 parytet dzi\u0119ki natychmiastowemu stworzeniu tzw. gold pool<\/em>, czyli instytucji koncentruj\u0105cej si\u0119 na polityce podtrzymywania kursu dolara (Rueff 2012, s. 165). Interwencja USA (transport z\u0142ota do Londynu) oraz zobowi\u0105zanie si\u0119 bank\u00f3w centralnych grupy G10[8]<\/a> do odmowy zakupu z\u0142ota powy\u017cej oficjalnego parytetu by\u0142o skuteczne(Bordo, Eichengreen 1993, s. 69). Wydaje si\u0119, \u017ce ju\u017c wtedy konieczna by\u0142a dewaluacja dolara, kt\u00f3rej nie dokonano z przyczyn presti\u017cowych oraz politycznych, o kt\u00f3rych wspomniano przy okazji pogl\u0105du R. Triffina na t\u0119 kwesti\u0119.<\/p>\n

System z Bretton Woods musia\u0142 upa\u015b\u0107 w \u015bwietle nadmiernej emisji dolara w stosunku do rezerw z\u0142ota. Fed prowadzi\u0142a ekspansywn\u0105 polityk\u0119 pieni\u0119\u017cn\u0105 ju\u017c od 1961 roku, stawiaj\u0105c cel w postaci d\u0105\u017cenia do pe\u0142nego zatrudnienia ponad celem stabilno\u015bci cen (Bordo, Eichengreen 1993, s. 1970).\u00a0 Inflacja zacz\u0119\u0142a wzrasta\u0107 ju\u017c w 1964 roku, a w 1965 wzmocni\u0142o j\u0105 kolejne zwi\u0119kszenie poda\u017cy dolara s\u0142u\u017c\u0105ce finansowaniu programu tzw. Great Society oraz wojny w Wietnamie (Bordo, Eichengreen, s. 70).\u00a0 Uzasadnion\u0105 jest teza, i\u017c USA z\u0142ama\u0142y zasad\u0119 standardu dolarowego, rezygnuj\u0105c z dba\u0142o\u015bci o stabilny poziom cen (Bordo, Eichengreen 1993, s. 82). R. Triffin przekonywa\u0142 jednak o ryzyku deflacji, jakie ni\u00f3s\u0142 system z Bretton Woods i sprzeciwia\u0142 si\u0119 dewaluacji dolara. Wbrew jego oczekiwaniom okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nast\u0105pi\u0142 gwa\u0142towny wzrost poda\u017cy pieni\u0105dza w USA w 1965 roku, co prze\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 na inflacj\u0119 w 1966 roku (Bordo 1993, s. 70). W ci\u0105gu ostatnich czterech miesi\u0119cy 1965 roku poda\u017c pieni\u0105dza zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 o 6,8 % rok do roku (Burger 1969, s. 16). Natomiast w latach 1965-1970 poda\u017c pieni\u0105dza wzros\u0142a o 38% (Statistical Abstract 1977, s. 553).<\/p>\n

Na zjawiska monetarne na\u0142o\u017cy\u0142y si\u0119 czynniki ze sfery realnej, kt\u00f3re pog\u0142\u0119bi\u0142y przepa\u015b\u0107 pomi\u0119dzy rynkow\u0105 warto\u015bci\u0105 dolara a oficjaln\u0105. Z jednej strony w 1966 roku odnotowano spadek \u015bwiatowej produkcji z\u0142ota oraz wzrost popytu na nie sektora prywatnego, z drugiej za\u015b pojawi\u0142y si\u0119 r\u00f3\u017cnice w produktywno\u015bci gospodarek: szybki wzrost poziomu produkcji d\u00f3br trwa\u0142ych w Niemczech (RFN) oraz Japonii, co ukazywa\u0142o niedowarto\u015bciowanie walut tych kraj\u00f3w (Bordo, Eichengreen 61, 70).<\/p>\n

Bior\u0105c pod uwag\u0119 powy\u017csze, USA powinny by\u0142y zdewaluowa\u0107 dolara. Nie zrobi\u0142y tego w obawie przed utrat\u0105 zaufania, chocia\u017c mia\u0142y tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 (Bordo, Eichengreen 1993, s. 87).<\/p>\n

Pomimo, \u017ce zar\u00f3wno F. M\u0142ynarski, jak i R. Triffin analizowali wady systemu GES, kt\u00f3ry w obu okresach (mi\u0119dzywojennym i po drugiej wojnie \u015bwiatowej) opiera\u0142 si\u0119 na u\u017cywaniu walut maj\u0105cych pokrycie w z\u0142ocie jako rezerw bank\u00f3w centralnych dzia\u0142aj\u0105cych w ramach GES (po II wojnie \u015bwiatowej by\u0142 to ju\u017c tylko dolar), wyst\u0105pi\u0142y fundamentalne zmiany w polityce pieni\u0119\u017cnej Stan\u00f3w Zjednoczonych jako kraju emituj\u0105cego walut\u0119 rezerwow\u0105. W okresie mi\u0119dzywojennym restrykcyjna polityka pieni\u0119\u017cna doprowadzi\u0142a do upadku systemu dewizowo-z\u0142otego, a system z Bretton Woods przesta\u0142 istnie\u0107 w wyniku ekspansywnej polityki monetarnej.<\/p>\n

\n

*<\/a> F. M\u0142ynarski powo\u0142a\u0142 si\u0119 na dane Bureau of Labour, w kt\u00f3rych za rok bazowy przyj\u0119to 1913 (1913=100). Wska\u017anik poziomu cen dla stycznia 1922 wyni\u00f3s\u0142 138, a wska\u017anik dla stycznia 1927 roku 147. Pami\u0119ta\u0107 nale\u017cy, i\u017c w czasach F. M\u0142ynarskiego nie stosowano kategorii agregat\u00f3w pieni\u0119\u017cnych, kt\u00f3rymi pos\u0142ugujemy si\u0119 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie.<\/span><\/p>\n

[1]<\/a> Rozumowanie F. M\u0142ynarskiego mo\u017cna powi\u0105za\u0107 z podzia\u0142em konsument\u00f3w wprowadzonym przez J. \u2013B. Saya na produktywnych (wytwarzaj\u0105cych u\u017cyteczne dobra i us\u0142ugi) oraz nieproduktywnych (przechwytuj\u0105cych doch\u00f3d tych pierwszych w formie podatk\u00f3w, kt\u00f3re daj\u0105 im si\u0142\u0119 nabywcz\u0105), co sprawia, \u017ce w sferze konsumpcji zamiast producenta pojawia si\u0119 np. urz\u0119dnik lub kap\u0142an (Korczyk 2019, s. 44).\u00a0 Ostatecznie produktem p\u0142acimy za produkt, przy czym konsumenci nieproduktywni p\u0142ac\u0105 cudzym produktem.<\/span><\/p>\n

[2]<\/a> Chocia\u017c F. M\u0142ynarski nie wskazuje wprost, por\u00f3wnanie prawdopodobnie dotyczy cen sta\u0142ych.<\/span><\/p>\n

[3]<\/a>Without a reduction of public expenditure, it will be impossible to lighten the excessive burden of taxation which hinders the domestic accumulation of capital and thereby checks the rate of increase of individual incomes. As long as we do not accelerate the rate of increase of individual incomes, we cannot accelerate the rate of growth of consumption capacity. <\/em>(M\u0142ynarski 1931, s. 65).<\/span><\/p>\n

[4]<\/a>F. M\u0142ynarski nie odni\u00f3s\u0142 si\u0119 do prawa Wagnera z 1883 roku, zgodnie z kt\u00f3rym udzia\u0142 pa\u0144stwa w gospodarce zwi\u0119ksza si\u0119 wraz z bogaceniem si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa, poniewa\u017c wzrasta znaczenie rz\u0105du jako oferenta d\u00f3br publicznych (Bartkowiak 2013, s. 170).<\/span><\/p>\n

[5]<\/a> Zob. (M\u0142ynarski 1938, s. 121): Ameryka zala\u0142a \u015bwiat po\u017cyczkami, ale jednocze\u015bnie podnosi\u0142a stopniowo swoj\u0105 barier\u0119 celn\u0105, chocia\u017c mia\u0142a stale czynny bilans handlowy. W tych warunkach repatriacja z\u0142ota nie mog\u0142a si\u0119 rozwin\u0105\u0107, poniewa\u017c nowe d\u0142ugi zaci\u0105gano na sp\u0142at\u0119 rat i procent\u00f3w od d\u0142ug\u00f3w starych, wzgl\u0119dnie po\u017cyczki s\u0142u\u017cy\u0142y na pokrywanie nadwy\u017cek importowych z Ameryki. Zamiast repatriacji z\u0142ota rozwin\u0119\u0142a si\u0119 inflacja kredytu. R\u00f3wnolegle waluta dewizowo-z\u0142ota u\u0142atwia\u0142a ten proces inflacyjny w skali mi\u0119dzynarodowej, poniewa\u017c akumulacja dewiz ros\u0142a z roku na rok i jako zapas kr\u00f3tkoterminowego pieni\u0105dza przelewa\u0142a si\u0119 z rynku na rynek, stanowi\u0105c dodatkowe \u017ar\u00f3d\u0142o kredytu mi\u0119dzynarodowego. <\/em><\/span><\/p>\n

[6]<\/a> W podobny spos\u00f3b opisa\u0142 problem J. Rueff: Gold-exchange standard stworzy\u0142 w ten w\u0142a\u015bnie spos\u00f3b rewolucyjn\u0105 zmian\u0119 w finansach \u015bwiatowych i zrodzi\u0142 tajemnic\u0119 \u201edeficytu bez \u0142ez\u201d. Mechanizm ten pozwoli\u0142 krajom emituj\u0105cym walut\u0119 ciesz\u0105c\u0105 si\u0119 najwi\u0119kszym presti\u017cem na \u201edawanie bez zabierania\u201d, \u201eudzielanie kredyt\u00f3w bez po\u017cyczania\u201d, kupowanie bez p\u0142acenia\u201d. <\/em>(Rueff 2012, s. 38).<\/span><\/p>\n

[7]<\/a> Dla zobrazowania zjawiska J.-B. Say pos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 przyk\u0142adem zmiany zawarto\u015bci kruszcu w \u015bredniowiecznym funcie (karoli\u0144skim). W czasach panowania kr\u00f3la Karola Wielkiego funt zawiera\u0142 12 uncji srebra, ale ju\u017c podczas panowania Filipa I funt zawiera\u0142 8 uncji srebra, czyli 2\/3 pierwotnej zawarto\u015bci kruszcu (Say 1960, s. 391). W kr\u00f3tkim okresie, zanim uczestnicy transakcji zorientowali si\u0119, \u017ce otrzymuj\u0105 2\/3 nale\u017cno\u015bci wyra\u017conych w srebrze tracili. Dopiero, gdy zosta\u0142y zawarte nowe umowy, przywr\u00f3cono wcze\u015bniejsze stosunki w rozliczeniach (Say 1960, s. 392).<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

[8]<\/a> Grupa najbardziej uprzemys\u0142owionych kraj\u00f3w w latach 60\u2019 XX wieku: Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Kanada, Francja, Niemcy Zachodnie, W\u0142ochy, Holandia, Belgia, Szwecja, Japonia\u00a0 (https:\/\/www.britannica.com\/topic\/international-payment\/Special-Drawing-Rights#ref125847<\/a>)<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

M\u0142ynarski vs Triffin Pomimo, \u017ce zar\u00f3wno F. M\u0142ynarski, jak i R. Triffin uznawali system GES (dewizowo-z\u0142oty) za zagra\u017caj\u0105cy stabilno\u015bci mi\u0119dzynarodowego systemu walutowego, to w odmienny spos\u00f3b postrzegali jego charakter. F. M\u0142ynarski by\u0142 przekonany, i\u017c GES ma wbudowany mechanizm inflacyjny (M\u0142ynarski 1929, s. 87): Having inflationary effects and complicating the process of the adjustment of prices…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[23],"tags":[],"class_list":["post-218","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii-pl"],"yoast_head":"\nM\u0142ynarski vs Triffin<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Powr\u00f3t do protekcjonizmu w handlu mi\u0119dzynarodowym na wz\u00f3r merkantylizmu doprowadzi\u0142 do upadku systemu dewizowo-z\u0142otego po 1930 roku.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/mlynarski-vs-triffin-jeden-czy-dwa-dylematy-czesc-iii-z-ksiazki-system-z-bretton-woods-i-jego-dziedzictwo-od-pieniadza-zlotego-do-cyfrowego\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"M\u0142ynarski vs Triffin\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Powr\u00f3t do protekcjonizmu w handlu mi\u0119dzynarodowym na wz\u00f3r merkantylizmu doprowadzi\u0142 do upadku systemu dewizowo-z\u0142otego po 1930 roku.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/mlynarski-vs-triffin-jeden-czy-dwa-dylematy-czesc-iii-z-ksiazki-system-z-bretton-woods-i-jego-dziedzictwo-od-pieniadza-zlotego-do-cyfrowego\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"\u015awiat pod lup\u0105 ekonomii\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-04-07T08:44:35+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-04-10T16:43:55+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/Mlynarski-vs-Triffin.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Ma\u0142gorzata Korczyk\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Ma\u0142gorzata Korczyk\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"23 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/econmicroscope.com\\\/pl\\\/mlynarski-vs-triffin-jeden-czy-dwa-dylematy-czesc-iii-z-ksiazki-system-z-bretton-woods-i-jego-dziedzictwo-od-pieniadza-zlotego-do-cyfrowego\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/econmicroscope.com\\\/pl\\\/mlynarski-vs-triffin-jeden-czy-dwa-dylematy-czesc-iii-z-ksiazki-system-z-bretton-woods-i-jego-dziedzictwo-od-pieniadza-zlotego-do-cyfrowego\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Ma\u0142gorzata Korczyk\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/econmicroscope.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/6f2d9ad72a06442fdd15f2d3bb0cc189\"},\"headline\":\"M\u0142ynarski vs Triffin: Jeden czy dwa dylematy? Cz\u0119\u015b\u0107 III (z ksi\u0105\u017cki System z Bretton Woods i jego dziedzictwo. Od pieni\u0105dza z\u0142otego do cyfrowego)\",\"datePublished\":\"2023-04-07T08:44:35+00:00\",\"dateModified\":\"2023-04-10T16:43:55+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/econmicroscope.com\\\/pl\\\/mlynarski-vs-triffin-jeden-czy-dwa-dylematy-czesc-iii-z-ksiazki-system-z-bretton-woods-i-jego-dziedzictwo-od-pieniadza-zlotego-do-cyfrowego\\\/\"},\"wordCount\":4363,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/econmicroscope.com\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/econmicroscope.com\\\/pl\\\/mlynarski-vs-triffin-jeden-czy-dwa-dylematy-czesc-iii-z-ksiazki-system-z-bretton-woods-i-jego-dziedzictwo-od-pieniadza-zlotego-do-cyfrowego\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/econmicroscope.com\\\/pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/04\\\/Mlynarski-vs-Triffin.jpg\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/econmicroscope.com\\\/pl\\\/mlynarski-vs-triffin-jeden-czy-dwa-dylematy-czesc-iii-z-ksiazki-system-z-bretton-woods-i-jego-dziedzictwo-od-pieniadza-zlotego-do-cyfrowego\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/econmicroscope.com\\\/pl\\\/mlynarski-vs-triffin-jeden-czy-dwa-dylematy-czesc-iii-z-ksiazki-system-z-bretton-woods-i-jego-dziedzictwo-od-pieniadza-zlotego-do-cyfrowego\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/econmicroscope.com\\\/pl\\\/mlynarski-vs-triffin-jeden-czy-dwa-dylematy-czesc-iii-z-ksiazki-system-z-bretton-woods-i-jego-dziedzictwo-od-pieniadza-zlotego-do-cyfrowego\\\/\",\"name\":\"M\u0142ynarski vs Triffin\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/econmicroscope.com\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/econmicroscope.com\\\/pl\\\/mlynarski-vs-triffin-jeden-czy-dwa-dylematy-czesc-iii-z-ksiazki-system-z-bretton-woods-i-jego-dziedzictwo-od-pieniadza-zlotego-do-cyfrowego\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/econmicroscope.com\\\/pl\\\/mlynarski-vs-triffin-jeden-czy-dwa-dylematy-czesc-iii-z-ksiazki-system-z-bretton-woods-i-jego-dziedzictwo-od-pieniadza-zlotego-do-cyfrowego\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/econmicroscope.com\\\/pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/04\\\/Mlynarski-vs-Triffin.jpg\",\"datePublished\":\"2023-04-07T08:44:35+00:00\",\"dateModified\":\"2023-04-10T16:43:55+00:00\",\"description\":\"Powr\u00f3t do protekcjonizmu w handlu mi\u0119dzynarodowym na wz\u00f3r merkantylizmu doprowadzi\u0142 do upadku systemu dewizowo-z\u0142otego po 1930 roku.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/econmicroscope.com\\\/pl\\\/mlynarski-vs-triffin-jeden-czy-dwa-dylematy-czesc-iii-z-ksiazki-system-z-bretton-woods-i-jego-dziedzictwo-od-pieniadza-zlotego-do-cyfrowego\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/econmicroscope.com\\\/pl\\\/mlynarski-vs-triffin-jeden-czy-dwa-dylematy-czesc-iii-z-ksiazki-system-z-bretton-woods-i-jego-dziedzictwo-od-pieniadza-zlotego-do-cyfrowego\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/econmicroscope.com\\\/pl\\\/mlynarski-vs-triffin-jeden-czy-dwa-dylematy-czesc-iii-z-ksiazki-system-z-bretton-woods-i-jego-dziedzictwo-od-pieniadza-zlotego-do-cyfrowego\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/econmicroscope.com\\\/pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/04\\\/Mlynarski-vs-Triffin.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/econmicroscope.com\\\/pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/04\\\/Mlynarski-vs-Triffin.jpg\",\"width\":413,\"height\":257},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/econmicroscope.com\\\/pl\\\/mlynarski-vs-triffin-jeden-czy-dwa-dylematy-czesc-iii-z-ksiazki-system-z-bretton-woods-i-jego-dziedzictwo-od-pieniadza-zlotego-do-cyfrowego\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/econmicroscope.com\\\/pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"M\u0142ynarski vs Triffin: Jeden czy dwa dylematy? Cz\u0119\u015b\u0107 III (z ksi\u0105\u017cki System z Bretton Woods i jego dziedzictwo. Od pieni\u0105dza z\u0142otego do cyfrowego)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/econmicroscope.com\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/econmicroscope.com\\\/\",\"name\":\"\u015awiat pod lup\u0105 ekonomii\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/econmicroscope.com\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/econmicroscope.com\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/econmicroscope.com\\\/#organization\",\"name\":\"\u015awiat pod lup\u0105 ekonomii\",\"url\":\"https:\\\/\\\/econmicroscope.com\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/econmicroscope.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/econmicroscope.com\\\/pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/03\\\/cropped-ECONMICROSCOPE-RGB-POZIOM-MONO-KONTRA-BORDO-scaled-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/econmicroscope.com\\\/pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/03\\\/cropped-ECONMICROSCOPE-RGB-POZIOM-MONO-KONTRA-BORDO-scaled-1.jpg\",\"width\":2560,\"height\":925,\"caption\":\"\u015awiat pod lup\u0105 ekonomii\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/econmicroscope.com\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/econmicroscope.com\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/6f2d9ad72a06442fdd15f2d3bb0cc189\",\"name\":\"Ma\u0142gorzata Korczyk\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/econmicroscope.com\\\/pl\\\/wp-content\\\/wphb-cache\\\/gravatar\\\/e7c\\\/e7c62cd55be8245b5085d5223286d572x96.jpg\",\"url\":\"https:\\\/\\\/econmicroscope.com\\\/pl\\\/wp-content\\\/wphb-cache\\\/gravatar\\\/e7c\\\/e7c62cd55be8245b5085d5223286d572x96.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/econmicroscope.com\\\/pl\\\/wp-content\\\/wphb-cache\\\/gravatar\\\/e7c\\\/e7c62cd55be8245b5085d5223286d572x96.jpg\",\"caption\":\"Ma\u0142gorzata Korczyk\"},\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/www.econmicroscope.com\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/econmicroscope.com\\\/pl\\\/author\\\/malgorzata-korczyk\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"M\u0142ynarski vs Triffin","description":"Powr\u00f3t do protekcjonizmu w handlu mi\u0119dzynarodowym na wz\u00f3r merkantylizmu doprowadzi\u0142 do upadku systemu dewizowo-z\u0142otego po 1930 roku.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/mlynarski-vs-triffin-jeden-czy-dwa-dylematy-czesc-iii-z-ksiazki-system-z-bretton-woods-i-jego-dziedzictwo-od-pieniadza-zlotego-do-cyfrowego\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"M\u0142ynarski vs Triffin","og_description":"Powr\u00f3t do protekcjonizmu w handlu mi\u0119dzynarodowym na wz\u00f3r merkantylizmu doprowadzi\u0142 do upadku systemu dewizowo-z\u0142otego po 1930 roku.","og_url":"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/mlynarski-vs-triffin-jeden-czy-dwa-dylematy-czesc-iii-z-ksiazki-system-z-bretton-woods-i-jego-dziedzictwo-od-pieniadza-zlotego-do-cyfrowego\/","og_site_name":"\u015awiat pod lup\u0105 ekonomii","article_published_time":"2023-04-07T08:44:35+00:00","article_modified_time":"2023-04-10T16:43:55+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/Mlynarski-vs-Triffin.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"Ma\u0142gorzata Korczyk","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Ma\u0142gorzata Korczyk","Szacowany czas czytania":"23 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/mlynarski-vs-triffin-jeden-czy-dwa-dylematy-czesc-iii-z-ksiazki-system-z-bretton-woods-i-jego-dziedzictwo-od-pieniadza-zlotego-do-cyfrowego\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/mlynarski-vs-triffin-jeden-czy-dwa-dylematy-czesc-iii-z-ksiazki-system-z-bretton-woods-i-jego-dziedzictwo-od-pieniadza-zlotego-do-cyfrowego\/"},"author":{"name":"Ma\u0142gorzata Korczyk","@id":"https:\/\/econmicroscope.com\/#\/schema\/person\/6f2d9ad72a06442fdd15f2d3bb0cc189"},"headline":"M\u0142ynarski vs Triffin: Jeden czy dwa dylematy? Cz\u0119\u015b\u0107 III (z ksi\u0105\u017cki System z Bretton Woods i jego dziedzictwo. Od pieni\u0105dza z\u0142otego do cyfrowego)","datePublished":"2023-04-07T08:44:35+00:00","dateModified":"2023-04-10T16:43:55+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/mlynarski-vs-triffin-jeden-czy-dwa-dylematy-czesc-iii-z-ksiazki-system-z-bretton-woods-i-jego-dziedzictwo-od-pieniadza-zlotego-do-cyfrowego\/"},"wordCount":4363,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/econmicroscope.com\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/mlynarski-vs-triffin-jeden-czy-dwa-dylematy-czesc-iii-z-ksiazki-system-z-bretton-woods-i-jego-dziedzictwo-od-pieniadza-zlotego-do-cyfrowego\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/Mlynarski-vs-Triffin.jpg","inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/mlynarski-vs-triffin-jeden-czy-dwa-dylematy-czesc-iii-z-ksiazki-system-z-bretton-woods-i-jego-dziedzictwo-od-pieniadza-zlotego-do-cyfrowego\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/mlynarski-vs-triffin-jeden-czy-dwa-dylematy-czesc-iii-z-ksiazki-system-z-bretton-woods-i-jego-dziedzictwo-od-pieniadza-zlotego-do-cyfrowego\/","url":"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/mlynarski-vs-triffin-jeden-czy-dwa-dylematy-czesc-iii-z-ksiazki-system-z-bretton-woods-i-jego-dziedzictwo-od-pieniadza-zlotego-do-cyfrowego\/","name":"M\u0142ynarski vs Triffin","isPartOf":{"@id":"https:\/\/econmicroscope.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/mlynarski-vs-triffin-jeden-czy-dwa-dylematy-czesc-iii-z-ksiazki-system-z-bretton-woods-i-jego-dziedzictwo-od-pieniadza-zlotego-do-cyfrowego\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/mlynarski-vs-triffin-jeden-czy-dwa-dylematy-czesc-iii-z-ksiazki-system-z-bretton-woods-i-jego-dziedzictwo-od-pieniadza-zlotego-do-cyfrowego\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/Mlynarski-vs-Triffin.jpg","datePublished":"2023-04-07T08:44:35+00:00","dateModified":"2023-04-10T16:43:55+00:00","description":"Powr\u00f3t do protekcjonizmu w handlu mi\u0119dzynarodowym na wz\u00f3r merkantylizmu doprowadzi\u0142 do upadku systemu dewizowo-z\u0142otego po 1930 roku.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/mlynarski-vs-triffin-jeden-czy-dwa-dylematy-czesc-iii-z-ksiazki-system-z-bretton-woods-i-jego-dziedzictwo-od-pieniadza-zlotego-do-cyfrowego\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/mlynarski-vs-triffin-jeden-czy-dwa-dylematy-czesc-iii-z-ksiazki-system-z-bretton-woods-i-jego-dziedzictwo-od-pieniadza-zlotego-do-cyfrowego\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/mlynarski-vs-triffin-jeden-czy-dwa-dylematy-czesc-iii-z-ksiazki-system-z-bretton-woods-i-jego-dziedzictwo-od-pieniadza-zlotego-do-cyfrowego\/#primaryimage","url":"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/Mlynarski-vs-Triffin.jpg","contentUrl":"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/Mlynarski-vs-Triffin.jpg","width":413,"height":257},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/mlynarski-vs-triffin-jeden-czy-dwa-dylematy-czesc-iii-z-ksiazki-system-z-bretton-woods-i-jego-dziedzictwo-od-pieniadza-zlotego-do-cyfrowego\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"M\u0142ynarski vs Triffin: Jeden czy dwa dylematy? Cz\u0119\u015b\u0107 III (z ksi\u0105\u017cki System z Bretton Woods i jego dziedzictwo. Od pieni\u0105dza z\u0142otego do cyfrowego)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/econmicroscope.com\/#website","url":"https:\/\/econmicroscope.com\/","name":"\u015awiat pod lup\u0105 ekonomii","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/econmicroscope.com\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/econmicroscope.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/econmicroscope.com\/#organization","name":"\u015awiat pod lup\u0105 ekonomii","url":"https:\/\/econmicroscope.com\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/econmicroscope.com\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/cropped-ECONMICROSCOPE-RGB-POZIOM-MONO-KONTRA-BORDO-scaled-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/cropped-ECONMICROSCOPE-RGB-POZIOM-MONO-KONTRA-BORDO-scaled-1.jpg","width":2560,"height":925,"caption":"\u015awiat pod lup\u0105 ekonomii"},"image":{"@id":"https:\/\/econmicroscope.com\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/econmicroscope.com\/#\/schema\/person\/6f2d9ad72a06442fdd15f2d3bb0cc189","name":"Ma\u0142gorzata Korczyk","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/wp-content\/wphb-cache\/gravatar\/e7c\/e7c62cd55be8245b5085d5223286d572x96.jpg","url":"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/wp-content\/wphb-cache\/gravatar\/e7c\/e7c62cd55be8245b5085d5223286d572x96.jpg","contentUrl":"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/wp-content\/wphb-cache\/gravatar\/e7c\/e7c62cd55be8245b5085d5223286d572x96.jpg","caption":"Ma\u0142gorzata Korczyk"},"sameAs":["http:\/\/www.econmicroscope.com"],"url":"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/author\/malgorzata-korczyk\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/218","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=218"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/218\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=218"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=218"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/econmicroscope.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=218"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}